صفر تا صد منتورینگ

منتور و منتورینگ واژه‌هایی مهم در صنعت کسب و کار و مدیریت هستند. اما منتورینگ چیست و به چه کسی منتور گفته می‌شود؟ تفاوت منتور و مدیر در چیست؟

منتور (MENTOR) در لغت به معنی رهنما است اما دامنه‌ی این لغت بسیار وسیع‌تر از یک کلمه است. منتور کسی است که به فرد دیگری کمک می‌کند تا بتواند در مسیر زندگی یا شغلی درستی قرار بگیرد و به خواسته‌ی خود برسد. به فردی که از شخص دیگری راهنمایی می‌خواهد مِنتی (Mentee) می‌گویند. در مقاله‌ی قبلی در مورد کوچینگ خواندیم؛ با وجود شباهت‌‌هایی که بین کوچینگ و منتورینگ وجود دارد اما تفاوت‌های زیادی هم بین این دو تعریف وجود دارد. در ادامه‌ی مقاله شما را با مفاهیم منتورینگ چیست، داستان تولد منتورینگ، تفاوت‌‌های بین منتورینگ و کوچینگ، انواع منتورینگ و اهمیت منتورینگ در کسب و کار آشنا خواهیم کرد.

منتورینگ چیست؟

منتور به فردی می‌گویند که بتواند راهنما و مشاور با تجربه و متخصصی برای فرد کم تجربه‌تر باشد. رابطه‌ی بین فرد رهجو و فرد راهنما را منتورینگ می‌گویند. در واقع منتور شخصی است که می‌توانید ایده‌های خود را با او در میان بگذارید و برای مشاوره به او مراجعه کنید. منتورینگ ممکن است در همه‌ی ابعاد و موضوعات زندگی کاربرد داشته باشد؛ و به دو صورت رسمی و غیر رسمی قابل اجراست. غیر رسمی یعنی هر شخصی خودش فردی را که از نظر او بسیار مقبول است را بعنوان منتور در نظر می‌گیرد و در مورد مسائل مختلف با او مشورت می‌کند اما رسمی شکل ساختاریافته‌ی سازمانی دارد.

به این شکل که فردی به‌عنوان منتور از طرف مجموعه به افراد معرفی می‌شود تا در صورت نیاز به او مراجعه کنند. منتورینگ در کسب و کار از اهمیت بسیار زیاد برخوردار است؛ بهره‌مندی از فردی دانا، با تجربه، شنوا و متخصص که بتواند شما را در راستای مسیر شغلی خود و اهداف آینده‌تان سوق دهد از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است؛ چرا که تقریبا همه‌ی ما تاثیر زندگی شغلی را در زندگی خودمان می‌توانیم بصورت مشهود ببینیم.

طبیعتا هر شخصی که رضایتمندی شغلی، جایگاه خوب اجتماعی ودر‌آمد رضایت‌بخشی داشته باشد، احساس رضایت از خود و زندگی‌اش دارد و نمود این اعتماد به نفس در همه‌ی زندگی‌اش نمایان می‌شود.

حضور یک منتور با تجربه در کنار یک مشاور مدیریت میتواند به رشد روزافزون کسب و کار شما کمک کند.

تاریخچه منتورینگ

برای درک اینکه چرا امروزه از منتورینگ به طور گسترده استفاده می‌شود، دانستن کمی در مورد تاریخچه آن می‌تواند مفید باشد. نقل شده است که مفهوم مربیگری از شخصیت مربی در ادیسه هومر سرچشمه گرفته است. در این شعر حماسی یونان باستان، که قدمت آن به حدود 3000 سال پیش می‌رسد، ادیسه، پسر خردسالش تلماخوس را به سرپرستی همراه مورد اعتماد خود، زمانی که برای جنگ تروا می‌رود، سپرد و او در این مدت پسر را پرورش می‌دهد و از او حمایت می‌کند.
هومر در طی این ماجرا صفاتی را به فرد معتمد خود نسبت می‌دهد که ویژگی‌های جدیدی به شمار می‌رود و سرپرستش را دوست قدیمی خود توصیف می‌کند. یک نویسنده فرانسوی بنام فرانسوا فنلون، این شخصیت را در رمان خود به نام Les Adventures de Telemaque در سال 1699 توسعه داد و از واژه‌ی منتور به عنوان «راهنما و مربی» و «پدری دیگر» یاد کرد.
در دهه 1970، بازرگانان و محققان در مورد «نقش حیاتی مربیان در توسعه مدیران شرکت‌ها» شروع به تحقیق کردند. از دهه 1970 به بعد، اصطلاح منتورینگ بسیار ترویج یافت و در محل کار برای کمک به پیشرفت یک عضو پایین‌تر از کارکنان مورد استفاده قرار گرفته است.

تفاوت منتورینگ با کوچینگ

منتورینگ یک رابطه جهت یادگیری است که به طور کلی بر توسعه شغلی طولانی مدت متمرکز است. منتورها ممکن است از الفاظ مربیگری در مکالمات خود استفاده کنند، اما معمولا نقش منتور گسترده‌تر از یک مربی است و ممکن است شامل گشودن درهای جدیدی از مسیر فکری، ایجاد ارتباط و به اشتراک‌گذاری تجربیات باشد.
کوچینگ در یک محیط کسب و کار در درجه اول به افراد کمک می‌کند تا بر عملکرد فعلی خود متمرکز شوند و به‌جای تمرکز بر توسعه شغلی بلندمدت، به دنبال این است که مدیران را قادر سازد تا برای جایگاه فعلی‌شان “کارآمدتر” باشند. تفاوت‌های کوچینگ و منتورینگ بسیار ظریف است و آن دو را می‌توان مکمل یکدیگر دانست.

انواع منتورینگ

منتورینگ سنتی

منتورینگ سنتی به فردی اطلاق می‌شود که با تجربه بیشتر و دانش عمیق‌‌تر در سازمانی مستقر شده و به افراد مشاوره‌های فرد به فرد ارائه می‌دهد. البته ممکن است گاهی واژه‌ی سنتی در اینجا افراد را به اشتباه بی‌اندازد و فکر کنند قرار است دبیرانی داشته باشند و سر صحبت‌های آموزنده‌ی آن‌ها بشینند. از آنجایی که افراد جوان اکثرا پذیرنده‌ی نصیحت‌های بزرگترها نیستند، در این سبک منتورینگ، تعاملاتی کاملا سازنده بین منتورها و منتی‌ها برقرار می‌شود که به افراد بسیار انگیزه‌ی رسیدن به هدف را می‌دهد.

منتورینگ معکوس

همیشه وقتی صحبت از مشاوره و مربی می‌شود ما ناخود‌اگاه در ذهنمان فردی را مجسم می‌کنیم که سن او از ما بیشتر است. اما نکته‌ی جالب این است که در منتورینگ معکوس افرادی کم سن‌تر به افراد سن‌ بالاتر راهنمایی می‌دهند. در این سبک منتورینگ مشاوره‌های جوان به واسطه‌ی شغل و تخصص در حوزه‌ی خود می‌‌توانند به افراد سن بالاتر مشاوره دهند.

منتورینگ همتا

منتورینگ همتا، شخصی است که همانند شما و رده‌ی کاری شما در مجموعه فعالیت می‌کند اما می‌تواند به شما از تجربه‌ها و یا آموخته‌های خود کمک کند. اگر بخواهیم ساده‌تر بیان کنیم هر شخصی در محل کسب و کار خود می‌تواند به نوعی منتورهمتا باشد و تجربه‌های خود را در اختیار همکاران تازه وارد خود قرار دهد. هر شخصی بنا به سبک زندگی خود و آموخته‌های خود قطعا مواردی هست که بتواند به همکار خود بیاموزد و در راستای پیشرفت، به او کمک کند این نوع رابطه‌ی مشاوره‌ای، می‌تواند هم برای شما و هم برای همسالانتان مفید باشد.

منتورینگ الهام‌بخش

منتورهای الهام‌بخش افرادی هستند که منتی‌ها بصورت مستقیم با‌ آن‌ها ارتباط ندارند. آن‌‌ها اغلب از طریق کتاب‌ها، سخنرانی‌ها، همایش‌ها و … به افراد دیگر راهنمایی می‌دهند و منتور هستند. ممکن است شما هم در زندگی خود افرادی را داشته باشید که با آن‌ها ملاقات حضوری ندارید اما از سخنرانی‌ها یا مطالب انگیزشی و یا … آن‌ها استفاده می‌کنید و انگیزه می‌گیرید.

ویژگی های یک منتور خوب

شنوده خوب بودن
یکی از مهمترین ویژگی‌های یک منتور خوب این است که شنونده‌ی خوبی است. اساسا زمانیکه انسان‌ها همدیگر را خوب بشنوند می‌توانند موقعیت شخص مقابل را بهتر درک کنند و راهنمایی‌های مفیدتری ارائه کنند. مهارت شنونده‌ی فعال بودن یکی از مهمترین ویژگی‌هایی است که همه‌ی ما باید در زندگی خود و ارتباطات بین فردی‌مان آن را آموخته و پیاده کنیم.

انعطاف‌پذیری
انعطاف پذیری با شرایط کمک کننده‌ی آن است که افراد با اهداف خود هماهنگی بهتری پیدا کنند. انعطاف‌پذیر بودن در برابر شرایط مختلف در نهایت به ما کمک می‌کند تا بتوانی برای رسیدن به هدفمان بهترین مسیر را در پیش بگیریم.

ارزش‌بخشی به دیدگاه‌های مختلف
یکی از مهمترین و اساسی‌ترین ویژگی‌هایی که یک شخص منتور دارد در ارزش بخشید به افکارها و ایده‌های افراد است. دقت کنید که منتور نمی‌خواهد شخصی را باب سلیقه‌ی فکری و زندگی خود پرورش دهد؛ بلکه قرار است او با راهنمایی‌ها و تجربه‌‌هایی که دارد به منتی‌ها کمک کند تا هدف خود را دقیق‌تر تعیین کنند و از راه صحیح‌تری به خواسته‌های خود دست پیدا کنند و در این مسیر رشد پیدا کنند و بر مهارت‌های فردی و اجتماعی خود بیافزایند.

دانا و با درایت بودن
یقینا در جامعه‌ی امروزی داشتن هوش و درایت امری بسیار لازم و ضروری است؛ آن هم برای شخصی که در نقش یک منتور قصد راهنمایی و هدایت دیگران را برعهده دارد. دانایی یک منتور در پیدا کردن راه حل برای چالش‌های مِنتی و همچنین تعیین مسیری بهتر، بسیار موثر است.

رازدار بودن
قطعا وقتی صحبت از منتورینگ، کوچینگ، و هر مشاوره‌ی دیگری در هر زمینه‌ی دیگری می‌شود اولین مساله‌ای که به ذهن میرسد رازدار بودن است. اگر فردی رازدار و محرم اسرار نباشید قطعا نمی‌توانید مشاوری خوب و منتوری عالی شوید. شما در نقش منتورینگ در جایگاهی قرار دارید که افراد دیگر به شما رجوع می‌کنند و مسائل خود را با شما در میان می‌گذارند، پس مشخص است که رازداربودن جزو ویژگی‌‌های مهم منتورینگ است.

قادر به ارائه بازخورد سازنده
داشتن ذهنی ایده‌ محور که بتواند باگ‌های کار را شناسایی کند و ایده‌های خوبی برای حل آن‌ها مطرح کند یکی دیگر از ویژگی‌های فرد مشاور است.

اثرات شغل منتورینگ

تبدیل به الگو شدن می‌تواند به مربیان کمک کند تا رهبران بهتری شوند و اعتماد به نفس را به فرد القا کند تا او توانایی رهبری پیدا کند. مسئولیت کمک به هدایت شغلی و اهداف یک فرد مستلزم آن است که مربی فردی که قصد دارد منتور شود، به او آموزش دهد، انگیزه دهد و بازخورد صادقانه‌ای داشته باشد.
منتور شوید و به عنوان یک مشاور شناخته شوید
مشابه توسعه مهارت‌های رهبری، مربیان به دلیل مهارت‌های ارتباطی و توانایی کمک به کارکنان جوان در پیشرفت شغلی و پیشرفت شخصی شناخته می‌شوند. مربیان به عنوان مشاورانی شناخته می‌شوند که آماده کمک به دیگران هستند.

یاد می‌گیرید که به وضوح ارتباط برقرار کنید
آلبرت انیشتین یک بار گفت: “اگر نتوانید آن را برای یک کودک شش ساله توضیح دهید، خودتان آن را درک نمی کنید.” به همین ترتیب، اگر تا به حال مجبور شد باشید چیزی را برای کسی توضیح دهید، احتمالاً متوجه‌اید که باید به آن فکر کنید و توضیح خود را تمیز کنید تا درک آن برای دیگران آسان شود. مربیان به واسطه قرار گرفت در یک رابطه راهنما، به ارتباطات و شنوندگان بهتری تبدیل خواهند شد.

کسب دیدگاه های جدید
در حالی که منتور معمولاً در موقعیتی است که دانش را به منتی منتقل می‌کند، اما گاهی هم در این تعاملات فرد منتی به منتور مهارت‌های جدیدی را می‌اموزد. معمولاً کارمندان جوان‌تر می‌توانند نقش مربی را از طریق یک مدل راهنمایی معکوس برای اشتراک پیشرفت‌های فن‌آوری، روندها یا تقویت مهارت‌های دیجیتال خود به عهده بگیرند. این تعاملات و ارتباطات مثبت سود دو طرف دارد و باعث می‌شود تا مهارت‌‌های جدیدی به اشتراک گذاشته شود.

کشف استعدادهای جدید
منتورینگ این فرصت را برای مربی فراهم می‌کند تا با کمک به آموزش کارکنان جدید و آینده، به شرکت کمک کند و اطرافیان آنها را شایستگی و رضایت بیشتر کند. همچنین فرصتی عالی برای کشف استعدادهای جدید برای تبلیغات یا پروژه های خاص است. مربیگری هم برای شبکه های مربی و هم برای شبکه های منتی مفید است.