رفتار سازمانی یا Organizational Behavior به تحلیل و ارزیابی یا تاثیر عملکرد و رفتار افراد بر محیط کار یا همان سازمان ها گفته می شود و معمولا رویکردی سیستمی دارد این تحلیل به معنای ارزیابی رفتار اعضای گروه با یکدیگر نیست بلکه به رفتار خود سازمان و نوع ارتباطات و تاثیرگذاری آنها بر یکدیگر می پردازد که در دوره mba آموزش داده می شود.

به کمک تدوین رفتار سازمانی یا OB هم افزایی بین کارکنان به وجود می آید که درنتیجه باعث بالا رفتن راندمان کاری می شود و در مرحله بعد برای مقابله با مشکلات آماده می شوند. در بلند مدت بدون همکاری و هماهنگی نمی توان به موفقیت دست یافت.

با شناخت مواردی که باعث ایجاد انگیزه در کارمندان می شود، دستیابی به هدف های سازمانی آسان تر حاصل می شود.

درک عوامل موثر در رفتار و ارتباطات پویای سازمانی در دوره mba می تواند به صاحبان و رهبران کسب و کارها کمک کند. با اطلاع رسانی و پیاده سازی استراتژی هایی در آموزش مداوم، بهبود مستمر، پیگیری همکاری و رویه های مربوط به نیروی کار در اهداف کوتاه مدت و بلند مدت صورت می گیرد که باعث بهبود بهره وری و موفقیت نهایی در کار می شود.

تاریخچه رفتار سازمانی

نیاز به تشخیص سریع و حذف سیاست های نامناسب شرکت برای افزایش رضایت شغلی و افزایش عملکرد کارکنان در کنار سوددهی بیشتر یک استراتژی جدید نیست.

انقلاب صنعتی که در سال 1760 شروع شد باعث استفاده و به کار گیری فناوری ها، محصولات، استراتژی های جدید و همچنین مکانیزه شدن بیشتر شد. تغییرات ناشی از انقلاب صنعتی باعث دگرگونی های فرهنگی و اجتماعی از جمله تغییرات سازمانی و اشکال جدیدی از روابط سازمانی شد.

ماکس وبر، دانشمند آلمانی گفته که بروکراسی در هر سازمانی باید بر پایه اصول علمی و منطقی، رهبری کاریزماتیک و افزایش حداکثری کارایی فنی باشد.

در دهه 1980 دروس رشته رفتار سازمانی که در دوره mba دانشگاه ها تدریس می شد با تاکید بر مدیریت علمی معرفی شده توسط Fredrick Winslow Taylor  بود. وی یک مهندس مکانیک و تئوریسین امریکایی بود.

موثر واقع شدن مدیریت در ام بی ای به روش علمی به یک پویش در روابط انسانی منجر شد. پویشی که تبدیل به یک سیستم شامل: استراتژی تنظیم هدف، پاداش برای تشویق کارکنان، کار گروهی، رفتار اصولی و اخلاقی کارکنان، محیط کاری مثبت، تاکید زیاد بر همکاری و اخلاق است. این سیستم نهایتا باعث ایجاد رفتار سازمانی و تبدیل آن به یک شاخه تحصیلی شد.

ارکان رفتار سازمانی

مطالعه رفتار سازمانی در ام بی ای بدون شناخت ارکان آن ممکن نیست. تنها زمانی که بدانید این ارکان چطور و چقدر به هم وابسته هستند می توانید کسب و کار خود را رونق بیشتری بدهید. این ارکان عبارتند از: افراد، ساختار، فناوری، محیط خارجی.

  • افراد

نیروی کار یعنی همان افرادی که مشغول به انجام کار هستند، این افراد فعالیت های روزانه ای را برای دستیابی به اهداف کسب و کار انجام می دهند. مهارت ها، نقش ها، اهداف، انگیزه ها و علایق این افراد متفاوت خواهد بود. دوره mba تاکید می کند زمانی که کارمندان جدیدی به مجموعه اضافه می شوند، باید فرایند آموزش آنها آغاز شود تا عملکرد ضعیف ابتدایی خللی در روند کار ایجاد نکند.

بجز این باید سیستمی برای پاداش وجود داشته باشد که کارکنان را به پیشرفت ترغیب کند. بدون مشوق، انگیزه ای برای عملکرد بالا وجود ندارد و افراد در طول زمان نا امید می شوند.

دانش ارزیابی تخصصی شخصیت کارمندان دردوره mba به بهبود روابط افراد سازمان ها و افزایش خلاقیت و درک بیشتر از ارکان اصلی هر کسب وکار کمک می کند.

  • ساختار

ساختار سازمانی در دوره mba به مجموعه روابط رسمی کارمندان و کارکنان در سازمان گفته می شود که همه کارکنان یک مجموعه را شامل می شود. باید همه کارکنان جایگاه سلسله مراتبی مشخصی داشته باشند که بتوانند کارایی خوبی داشته باشند.

برای اینکه کارکنان بتوانند به وظایف خود بخوبی عمل کنند باید نقش، وظیفه، قوانین، مسئولیت ها و همه انتظاراتی که وجود دارد مشخص شده باشد.

در ام بی ای اگر برنامه های آموزشی تکراری باشند وقت موثر زیادی از کارکنان گرفته می شود. برای اینکه در جریان پیشرفت شغلی کارکنان خود باشید مستند سازی به بهبود وضعیت کاری و جلوگیری از تکرار اشتباهات به سازمان ها کمک می کند تا کمترین خطا را داشته باشند و سوددهی را بیشتر کنند و زمان آزاد بیشتری هم داشته باشند.

  • فناوری

یکی از مهم ترین جنبه های ساختارهای سازمانی در قرن بیست و یکم فناوری است. فرایند کار، جمع آوری منابع، فرایند مستند سازی و تاثیر کارکنان بر هم به فناوری ارتباط و وابستگی زیادی دارند.

فناوری به کارمندان کمک می کند تا وظایف محوله خود را به شکل موثری انجام دهند و بدون وجود فناوری، بهره وری کارمندان پایین خواهد آمد چون فناوری، کار کردن را تسهیل می کند.

وقتی از فناوری درست استفاده کنید فرصت بهره مندی از مزایای زیر برای شما مهیا می شود:

  • مجبور نیستید هر روز کار کنید.
  • می توانید جلسات آنلاین داشته باشید.
  • دورکاری برای کامندان ممکن می شود.
  • هزینه های اداری کاهش می یابد.
  • تعین وظایف راحت تر انجام می شود.
  • پیگیری کارکرد روزانه کارمندان تسهیل می شود.

فناوری در مدیریت حرفه ای کسب و کار یا ام بی ای به ایجاد فرهنگ و رفتار سازمانی مثبت کمک می کند و باعث کاهش مشکلات تیمی می شود.

محیط خارجی از نظر رفتار سازمانی

شرکت ها ترجیح می دهند همه جنبه های عملکردی خود را کنترل کنند و بر آنها نظارت داشته باشند. فاکتورهای خارجی عامل اثرگذار مهمی در رفتار کارکنان در محل کار دارد.

این فاکتورهای خارجی می توانند سیاسی، اقتصادی، اجتماعی یا وابسته به تکنولوژی باشند. مثلا شاید یکی از افراد یا کارمندان سازمان در زندگی شخصی دچار مشکل احساسی یا حتی اقتصادی شده باشد، درگیری ذهنی و واکنش های این افراد می تواند بر کل روند کار سازمان اثرگذار باشد.

کارمندی که زندگی شخصی شاد و بدون مشکلی داشته باشد برای انجام کار، انگیزه بیشتری دارد. اتفاقات و تغییرات اجتماعی هم می توانند بر افراد و در نتیجه رفتار سازمانی اثرگذار باشند.  دروس تخصصی دوره mba به آموزش این مهارت ها می پردازد.

 

تاثیر رفتار سازمانی بر موفقیت
رفتار سازمانی یکی از شاخص های تعیین کننده در موفقیت سازمان هاست.

 

سطوح رفتار سازمانی

رفتار سازمانی دانش ام بی ای در سه سطح مطرح می شود که نگرش، فرهنگ، سازمانی و دیدگاه های کارمندان را شکل می دهد:

  • فردی
  • گروهی
  • سازمانی

 

سطح فردی

کارمندان نقش آجرهای ساختمان شما را در یک سازمان دارند. از آنجا که افراد در دانش و تحصیلات و زمینه شغلی و رفتاری و اعتقادی و میزان انگیزه و علاقه و همکاری با هم متفاوت هستند، این تفاوت باعث خلاقیت مجموعه می شود.

سطح گروهی

گروه از دو نفر یا بیشتر تشکیل می شود که برای به تحقق رساندن یک هدف با هم کار می کنند. یک مدیر حرفه ای کسب و کار با گذراندن دوره mba با تشخیص شخصیت ها و توانایی افراد و استفاده از توانمندی های رهبری بازده افراد را بالا می برد.

کسب مهارت های رهبری، سیاست گذاری، اصول تصمیم گیری، همبستگی درون گروهی و برون گروهی، حل مشکل و روابط عمومی برای اینکار لازم است.

سطح سازمانی

رفتار سازمانی در این سطح ام بی ای شامل مواردی چون تفاوت های فرهنگی، همکاری و اختلافات درون سازمانی، تغییر و تقویت مدیریت، عوامل اثرگذار خارجی و فرهنگ و ساختار سازمانی می شود.

زمانی که ساختار و روابط گروه منسجم و منظم باشد، تمرکز شما باید بر روش شکل دهی روابط کاری افراد در کنار و هماهنگ با روابط آنها در بازار کار باشد.

چه عواملی بر رفتار سازمانی اثر می گذارد؟

شرایط مختلفی به مرور زمان بر رفتار سازمانی و تاثیرات محیطی و جنبه های آنها اثرگذار هستند. برخی از فاکتورها در ادامه آورده می شوند:

  • افراد

در ام بی ای هر سازمانی متشکل از گروه های مختلفی از افراد است که می توانند تغییر کنند، از هم تفکیک شوند یا حتی منحل شوند. زمانی که افراد آموزش های لازم و کافی در حرفه خود را دریافت کنند این یادگیری کمک می کند تا همکاری و بهره وری کلی بیشتر شود.

برای اینکه از امکانات خود بهترین استفاده را ببرید به افراد مناسبی برای اثرگذاری نیاز دارید. شیوه های زیر که در دوره mba آموزش داده می شوند می توانند کمک کننده باشند:

  • زمان کافی برای برای تدوین فرایند استخدام گذاشته شود،
  • اطمینان از انجام درست روند کار در بخش منابع انسانی و استخدام،
  • استخدام افرادی که هم شایستگی کافی برای جایگاه شغلی را دارند و هم با فرهنگ سازمانی هماهنگی شخصیتی دارند،
  • داشتن یک فرایند آنبوردینگ راحت و مناسب برای آموزش به نیروهای کار جدید.

انجام این کار اگر چه زمان بر و خسته کننده است اما جواب می دهد. برای جلوگیری از اتلاف وقت برای توضیح چند باره مراحل و وظایف تکراری می توان از نرم افزارهای مخصوصی کمک گرفت.

لازم نیست کارمندان زمان زیادی را صرف انجام وظایف خود کنند. اگر کارمندان به اندازه کافی آموزش دیده باشند وظایف خود را با سرعت و کارایی بیشتری انجام می دهند.

این کار باعث افزایش سرعت انجام کارها، کاهش ایرادات محصول، ارتقای کیفیت خدمات می شود.

 

  • محیط

شرکت ها هم محیط داخلی دارند و هم محیط خارجی. آنها بخشی از یک سیستم بزرگ رقابتی هستند که در آن رقبا، دولت یا شرکت های دیگر هم حضور دارند. همه این محیط ها بر رفتار کارکنان اثر می گذارند.

مثلا در ام بی ای اگر مدیران اجرایی شرکت یا سازمان شما کارها را قبل از موعد مقرر به اتمام می رسانند، کارمندان هم بیشتر تلاش می کنند تا شبیه مدیران عمل کنند.

 

  • ساختار

ساختار یک شرکت یا سازمان به چگونگی سلسله مراتب و چینش کارمندان و روابط بین آنها بستگی دارد. این روابط بر رفتار کارمندان اثر می گذارد.

مثلا در برخی از سازمان ها ساختار ارتباطی خاصی وجود دارد که در آن مدیران از کارمندان متمایز هستند و با هم همکاری و تعامل ندارند. در حالیکه در ساختارهای دیگر ارتباط مدیران و کارمندان به شکلی است که برای همکاری با یکدیگر تشویق می شوند.

 

  • ابزار

ابزار نه تنها به ماشین ها و تجهیزات مربوط می شود بلکه درست کارکردن و همکاری و هماهنگی بین آنها را هم در بر می گیرد. دسترسی به ابزار می تواند کار و فرایند کاری را تسهیل کند و انجام کار و پیگیری روال کار را راحت تر می کند.

با این ابزار کارمندان وقت بیشتری برای تمرکز بر کارها دارند و بدون حضور فیزیکی افراد می توان از فرایند انجام کار مطلع شد.

ابزار به مستندسازی و گزارش دهی خودکار و تنظیم ترتیب وظایف و سبک مدیریت پروژه و گردش کار و آموزش کارکنان تازه وارد کمک می کند.

  • فرهنگ

فرهنگ در یک سازمان به معنای رفتار مشترک افراد آن است که آن را از دیگری متمایز می کند.

برخی از این سیستم های رفتار مشترک، عبارتند از: کار گروهی، دیدگاه مشترک، نوآوری، ریسک پذیری و نتیجه محوری.

فرهنگ اتخاذ شده بر رفتار یک سازمان تاثیر زیادی دارد. شرکتی که فرهنگ کار گروهی را ترویج می دهد باعث می شود تا کارمندانش ایده های خود را بیشتر به اشتراگ بگذارند و احتمالا زودتر به اهداف خود برسند.

از سوی دیگر برندهایی که فرهنگ های نتیجه گرا دارند در آنها همکاری و به اشتراک گذاری ایده کمتر و خروج و جایگزینی کارمندان بیشتر است.

برای ارتقای فرهنگی سازمان می توان:

  • برنامه های تشویقی بیشتری نسبت به برنامه های تنبیهی داشت
  • به اعضای گروه برای به اشتراک گذاشتن ایده ها و احساس تعلق بهای بیشتری داده شود.
  • کارکنان با دوره های آموزشی مداوم در حال رشد باشند
  • الگوی رهبری خوبی داشته باشند.

چرا باید رفتار سازمانی را تقویت کرد؟

همچنان که سازمان ها در حال رشد و گسترش هستند در مدیریت کسب و کار حرفه ای یا ام بی ای افراد هم از فرهنگ ها و پیش زمینه های مختلف در گروه ها با هم همکاری می کنند. تضاد اندیشه ها، شخصیت ها و حتی مخالفت ها افزایش می یابند. یک مدیر باید رفتار سازمانی کارکنانش را بهبود بخشد تا عملکرد، ارائه خدمات، همکاری بین تیمی و رضایت کارمندان را بهبود بخشند.

برای بهبود رفتارسازمانی در دوره mba راهکارهایی وجود دارد که به کمک آنها می توان شرایط کاری را بهبود بخشید. از نتایج بهبود رفتار سازمانی عبارتند از:

  • محل کار شاد و لذتبخش از نظر رفتار سازمانی

     

دلیل اصلی ارزیابی رفتارسازمانی برای سنجش میران راحتی و شادی کارکنان در محل کار است. یک کارمند شاد به معنای افزایش رضایت کارکنان و بالا رفتن بهره وری است.

کارمندی که شاد نباشد میلی به کارکردن و بالا بردن میزان بهره وری خود ندارد.

رسیدن به چنین شرایطی آسان نیست چون هر کارمندی ویژگی های خاصی دارد که ممکن است واکنشش به برخی سیاست هار خوب نباشد یعنی ناراحت می شوند یا احساس ناراحتی دارند در حالیکه برخی دیگر براحتی با هر شرایطی کنار می آیند.

مدیران باید میزان انعطاف پذیری افراد مجموعه را بسنجند و برای رفتارسازمانی برنامه ریزی کنند.

  • اثرگذاری بر سبک مدیریتی از نظر رفتار سازمانی

     

مدیران هوشمند از دانش رفتارسازمانی برای ایجاد سلسله مراتب و روابط بین افراد مختلف استفاده می کنند.

به عنوان مثال زیر نظر گرفتن دائمی کارمندان نشان دهنده عدم اطمینان است که باعث بد شدن محیط کار می شود. مدیران ام بی ای با بررسی مشکلات این شکل از مدیریت، کسب و کارها به این نتیجه رسیدند که الگوی نظارت مدیریتی خود را به نحوی تغییر دهند که در آن کارمندان خود انتخاب می کنند که با کدام یک از افراد بالادستی خود در سلسله مراتب مدیریت در ارتباط باشند و چطور سبک کاری مخصوص به خود را انتخاب کنند. این شیوه چون به تفاوت شخصیتی کارمندان توجه می کند به آنها اجازه می دهد تا خلاقیت خود را در این زمینه به کارگیرند و بر سازمان و کار اثرگذاری داشته باشند. همچنین به مدیران هم امکان می دهد تا رابطه محکمی مبنی بر اعتماد و ارتباط موثر و شفافیت برقرار کنند.

  • ایجاد یک استراتژی برنده مرتبط با رفتار سازمانی

با مهیا کردن محیط کاری که به افراد انگیزه بدهد انرژی مثبتی خواهد داشت که در آن فرهنگ مثبتی هم بوجود می آید. در این محیط همکاران یکدیگر را پشتیبانی می کنند و نسبت به شغل و سازمان و اهداف سازمانی خود هم احساس تعلق دارند.

مسائل اصلی چگونگی ایجاد فرهنگ، آزادی، مثبت نگری و شفافیت روابط در محل کار است که به کارکنان و مدیران امکان ارتباط آزاد، همکاری کامل کارکنان و انجام کارهای مختلف را بدهد.

برای ایجاد یک استراتژی برنده باید مدیران تعاریف درستی از مسیر پیشرفت کارمندان، ایجاد فرهنگ مثبت و متناسب با نوع کار و تفاوت ها فردی را ارائه و تنظیم کنند. این کار به دانش زیادی در علوم انسانی و رفتار سازمانی نیاز دارد.

  • تاثیر بر سیستم منابع انسان

مدیران کسب و کار می توانند در دوره mba با مطالعه پیچیدگی طبیعت کارمندان و توانایی برقراری ارتباط این افراد ارزش محل کار خود را بالا ببرند.

آگاهی و درکی که چنین سطح آگاهی پدید می آورد می تواند به مدیران کمک کند تا برنامه های درستی در زمینه منابع انسانی مدون کنند. تغییرات کنونی کسب و کارها نشان می دهند که نیاز دو جانبه ای از سوی کارمندان و کارفرمایان برای انجام کارهای به شکل دورکاری به وجود آمده است.

مشکلی که در این شیوه دورکاری به وجود می آید توانایی هماهنگی اعضای یک گروه در کار و ارتباط موثر بین آنهاست.

در مدیریت منابع انسانی باید از گروه پشتیبانی کرد و به همه افراد انگیزه کافی برای ادامه و پیشرفت در کار داد. با بالابردن کیفیت تجربه ای که افراد در محل کار خود کسب می کنند می توان به این امر کمک کرد.

  • سیستم پاداش عادلانه از نظر رفتار سازمانی

     

پاداش باید همیشه مداوم باشد. باید انگیزه افراد برای سخت کوشی، نوآوری و صداقت همیشه زیاد باشد. هیچ کس نیست که پاداش را دوست نداشته باشد. حتی کمروترین و پایین ترین افراد در سطوح کاری هم پاداش را دوست دارند و تشویق می شوند تا بهتر و بیشتر کار کنند. البته که پاداش باعث بالا رفت اعتماد به نفس و انگیزه و عملکرد بهتر و بیشتر هر فردی می شود.

حتی کارمندان ضیف و بدقلق هم سعی می کنند تا کار قابل قبولی ارائه دهند که شغل خود را از دست ندهند. توانایی بکارگیری اصل پاداش بدون از بین بردن یکپارچگی و همبستگی بین افراد گروه و حفظ سلامت روابط در یک سازمان کار پیچیده ای به شمار می آید. دانش رفتار سازمانی به مدیران کمک می کند تا کارمندان ضعیف و بد را اصلاح و کارمندان خوب و سخت کوش را به شکل درست تشویق کند.

  • حل تعارضات از نظر رفتار سازمانی

     

مدیران هوشمند ام بی ای سعی می کنند تا مشکلات را هر چه زودتر حل کنند و به آنها اجازه ندهند که سخت و غیرقابل حل شوند. رفتارسازمانی با تشخیص مشکلات در مراحل اولیه به مدیران کمک می کند تا به سرعت راه حلی پیدا کنند و اجازه ادامه دار شدن یا تکرار مشکلات را ندهند.

اگر دانش و مهارت کافی در رفتارسازمانی نداشته باشند ممکن است مشکلات را به موقع تشخیص ندهند و شیوه درست مدیریتی برای حل مشکل را به کار نگیرند.

جمع بندی

رفتار سازمانی یکی از گرایش های مدیریت حرفه ای کسب و کار یا ام بی ای است که هدف آن درک، شرح، پیش بینی و کنترل اتفاقاتی است که در یک سازمان و توسط مجموعه کامل سازمان روی می دهد. این دانش نیاز به تیز بینی و دقت خاصی دارد. موسسه آموزش عالی علوم و فنون تهران به عنوان نخستین موسسه آموزش عالی آزاد کشور برگزار کننده دوره های معتبرMBA  ، DBA و Post DBA است که تمامی گرایش ها و دروس مختلف در آن تدریس می شود و دانش پذیران می توانند مدرکی را اخذ کنند که مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و قابل ترجمه رسمی و مورد تایید وزارت امور خارجه است.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.