تحلیل فن بیان | نحوه نگارش یک تحلیل بلاغی در 7 گام

فهرست مطالب

تحلیل فن بیان یا تحلیل بلاغی، به معنای این است که یک نوشته را نه از نظر محتوا، بلکه به لحاظ قصد و تکنیک نویسنده و کاربرد ابزارهای بلاغی بررسی کنیم. دانشجویان زبان و ادبیات، ترجمه و رشته های مشابه و متخصصانی که در زمینه نویسندگی، ویراستاری و ترجمه در بخش های گوناگون فعالیت دارند، تحلیل بلاغی را به عنوان پروژه درسی یا کاری انجام می دهند. اما یادگیری مقدماتی این تحلیل برای هر کسی که با نوشتن و سخنرانی سر و کار دارد، مفید است. این تحلیل را می توان برای بررسی کیفیت انواع متن ها به لحاظ فن بیان استفاده کرد تا بتوانیم به کمک آن، متن را به لحاظ نگارشی قوی تر و تاثیرگذارتر کنیم.

برای انجام یک تجزیه و تحلیل بلاغی، باید چند مرحله را طی کنید تا مشخص شود که آیا نویسنده متن (چه خودتان باشید و چه دیگران) توانسته با استفاده از مهارت های فن بیان به نتیجه مطلوب برسد یا خیر. در این مقاله، این مراحل را به صورت ساده و مختصر توضیح می دهیم. با ما همراه باشید.



در مورد تحلیل بلاغی یا تحلیل فن بیان بیشتر بدانید

این بررسی فنی به شما کمک می کند تا بفهمید خالق یک اثر چطور آن را خلق کرده است و کیفیت آن به لحاظ قدرت بیان چقدر است. با انجام تحلیل فن بیان می توانید متوجه شوید یک متن یا چه اندازه اثرگذار است و می تواند مخاطبان خود را قانع کند. به علاوه، می توانید یک ارزیابی از تکنیک هایی که نویسنده متن برای بیان استدلال های خود استفاده کرده است انجام دهید. این به معنای موافقت یا مخالفت با این استدلال ها نیست؛ بلکه تنها به این معناست که می توانید میزان اثرگذاری آنها را درک کنید.

نگارش تحلیل فن بیان تنها منحصر به یک زمینه خاص نیست. چند مثال از آثاری که می توان بر آنها تحلیل بلاغی نوشت عبارتند از:

  • متن سخنرانی ها
  • مقالات علمی
  • رمان ها
  • متن نمایش تلویزیونی، فیلمنامه ها و نمایشنامه ها
  • متون ارائه در نمایشگاه های هنری
  • متون تبلیغاتی
  • متون انیمیشن ها
  • و…

تجزیه و تحلیل فن بیان معمولاً یکی از پروژه های عملی دانشجویانی است که در دانشگاه ها یا موسسات به تحصیل دوره های ادبیات، زبان شناسی و فن بیان می پردازند.


چگونه یک تحلیل با تمرکز بر فن بیان بنویسیم؟

یک تحلیل بلاغی معمولاً شامل پنج پاراگراف و سه بخش است: یک مقدمه، سه پاراگراف بدنه و یک نتیجه. برای شروع، یک کار خلاقانه را به بخش‌هایی تقسیم کنید و توضیح دهید که چگونه این بخش‌ها با هم عمل می‌کنند تا نتیجه‌ای مشخص ایجاد کنند. اثر مورد نظر نویسنده می تواند اطلاع رسانی، سرگرمی یا متقاعد کردن باشد. هنگام نوشتن مقاله تحلیل بلاغی خود این مراحل را دنبال کنید:

1. اطلاعات لازم را جمع آوری کنید

از تکنیک SOAPSTone برای شناسایی اجزا و برنامه ریزی برای انجام تحلیل استفاده کنید. SOAPSTone مخفف کلمات زیر است:

Speaker به معنی گوینده (نویسنده یا صدایی که داستان یا موضوع را روایت می کند)

Occasion به معنی موقعیت (زمان، مکان و بستر ارائه متن یا نوشته)

Audience به معنی مخاطب (کسی یا کسانی که متن برای او نوشته شده است)

Purpose به معنی هدف (دلیل پشت کار یا چیزی که نویسنده می خواهد به آن برسد)

Subject به معنی موضوع (مفهوم و پیام اصلی متن)

و Tone به معنی لحن (نگرش نویسنده به موضوع).

3. اجزای مثلث فن بیان را در تحلیل خود مد نظر بگیرید

نویسندگان و سخنرانان از چند عنصر جذاب در تقویت فن بیان خود استفاده می کنندکه راهبردهای متقاعدکننده نیز نامیده می شوند. این عناصر کمک می کند تا واکنش های مخاطبان برانگیخته شود و عبارتند از:

  • جذابیت های اخلاقی (که به روحیات و صفات خلقی خود نویسنده یا گوینده برمی گردد)
  • جذابیت های حسی (که احساسات مخاطب را برای درگیری بیشتر با محتوا برمی انگیزد)
  • جذابیت های منطقی (که شواهد، داده‌ها و استدلال را برای مخاطب ارائه می کند)

این سه جزء، سه راس مثلث فن بیان هستند که در مبحث بلاغت مورد توجه قرار می گیرند.

مقاله تحلیل فن بیان یا تحلیل بلاغی

3. سبک و جزئیات نگارشی را شناسایی کنید

این ها ابزارهایی هستند که نویسنده می تواند از آنها استفاده کند تا واکنش های خاصی را در خواننده یا شنونده برانگیزد. از جمله این ابزارها که در تحلیل فن بیان مد نظر قرار می گیرد می توان به انتخاب کلمات، لحن و آهنگ صدا، تکرار کلمات و جملات، تصویرسازی، تشبیهات و… اشاره کرد.

4. روی قصد و هدف نویسنده تمرکز کنید

در مورد اطلاعاتی که در مراحل قبل در مورد متن جمع آوری کرده اید، سوالاتی مطرح کنید. پاسخ این سوالات به شما کمک می کند تا دلیل انتخاب های نویسنده را درک کنید. همچنین متوجه خواهید شد نویسنده تا چه حد می تواند بر استدلال های خودش تکیه کند و اطمینان داشته باشد آنها منظورش را می رسانند. روی کاری که نویسنده انجام می دهد و چرایی این کار تمرکز کنید. مثال هایی از این سوالات را در زیر می آوریم:

قصد نویسنده از نگارش این متن چیست؟
مخاطبانی که نویسنده در نظر دارد چه کسانی هستند؟
بحث درباره چیست؟
استراتژی نویسنده برای بیان این استدلال چیست؟ چرا؟
نویسنده از چه راه هایی برای متقاعدسازی خواننده استفاده می کند؟ چرا؟
نویسنده از چه سبکی استفاده می کند؟
مخاطب چه برداشتی از این اثر دارد؟

5. مقدمه ای برای تحلیل فن بیان بنویسید

مقدمه شما باید شامل یک پاراگراف به صورت واضح و مختصر باشد. در این مقدمه باید اصلی ترین مفاهیم و ایده های مطرح‌شده قید شود. همچنین بهتر است پیش زمینه مختصری در مورد نویسنده متن اصلی، ویژگی های متن و پیامی که نویسنده به دنبال ارائه آن است، در مقدمه بگنجانید.



مقالات بیشتر: عادت چیست؟



6. متن تحلیل بلاغی خود را بنویسید

حال وقت آن رسیده است که بدنه تحلیل فن بیان خود را بنویسید. بهتر است تحلیل شما حداقل سه پاراگراف باشد. می توانید در هر پاراگراف، یکی از سه جنبه مثلث فن بیان را در متن تحلیل کنید. میزان کارآمدی ابزارها و تکنیک های فن بیان که نویسنده به کار برده، باید در تحلیل شما نمود پیدا کند. بهتر است برای هر بخش از تحلیل خود مثالی نیز بیاورید تا دقیق تر به موضوع اشاره کرده باشید.

7. نتیجه گیری کنید

در پایان، از تحلیل خود نتیجه گیری کنید و اگر راهکاری برای بهبود متن به لحاظ بلاغی دارید، در نتیجه گیری ارائه دهید.


نکاتی که باید در تحلیل فن بیان در نظر بگیرید

هنگامی که قصد دارید یک نوشته را به لحاظ فن بیان و نکات بلاغی تجزیه و تحلیل کنید، این موارد را در نظر بگیرید:

تمرین کنید

برای تقویت مهارت تحلیلی خود، در مورد کتاب هایی که می خوانید، فیلم ها و برنامه های تلویزیونی که می بینید و سایت هایی که از آن بازدید می کنید تحلیل بنویسید. این کار توانایی تحلیلی شما را تقویت می کند.

از ساختار صحیح استفاده کنید

در یک تحلیل بلاغی باید به جای اول شخص (من، ما) از دیدگاه سوم شخص (او، آنها) و از زمان حال استفاده کنید («…مسائل اجتماعی را بررسی می کند» به جای «…مسائل اجتماعی را بررسی کرد»).

کلمات خود را عاقلانه انتخاب کنید

بهتر است هنگام نگارش یک تحلیل بلاغی، از افعال قوی که دلالت بر تجزیه و تحلیل دارند استفاده کنید. از کاربرد افعال ضعیف تا حد امکان خودداری کنید و فعل های تکراری استفاده نکنید. از ارائه نظرات و دیدگاه های شخصی که حالت جانبدارانه دارند دوری کنید زیرا در این تحلیل باید بی طرف بمانید.

می توانید از نقل قول های مستقیم، بازنویسی و مثال ها استفاده کنید تا شواهدی برای حمایت از استدلال های خود بیاورید. اما مراقب باشید تحلیل خود را با نقل قول پر نکنید و هرگز یک پاراگراف را با نقل قول شروع نکنید.

بهتر است نتیجه گیری خود را با عباراتی همچون «در نتیجه» یا «به طور خلاصه» شروع نکنید. در نتیجه گیری اطلاعات جدیدی که قبلا ارائه نداده اید، نیاورید. نتیجه گیری تنها باید خلاصه ای از متن اصلی شما باشد.



و نکته آخر…

آخرین نکته مهم را در تحلیل فن بیان یک اثر به یاد داشته باشید: خیلی مهم است که تمام مراجع و مثال هایی را که در تحلیل خود آورده اید، به همراه منبع صحیحشان ذکر کنید. در نهایت، فراموش نکنید که باید تحلیل خودتان را با توجه دقیق به دستور زبان، علائم نگارشی، املایی و حذف هرگونه اشتباه تایپی یا قالب بندی تصحیح کنید.

مقالات دیگر

به اشتراک بگذارید

یک پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مقالات مرتبط

فلسفه رهبری چیست؟

فلسفه رهبری چیست؟

رهبران خوب می توانند رهبری موثر را از طریق راهنمایی، مشاوره، برقراری ارتباط یا استراتژی های دیگر نشان دهند. بهترین رهبران از فلسفه های رهبری

ادامه مطلب »

مشاوره رایگان

برای دریافت مشاوره رایگان، فرم زیر را پرکنید. مشاورین و کارشناسان ما در سریع ترین زمان پاسخگوی شما عزیزان خواهند بود.